Agro-ecologie en Kansrijk: een verkenning
Een inleiding, door M en Jesse
Agro-ecologie en Kansrijk: een verkenning
Bij Kansrijk verbouwen we niet alleen heerlijke, biologische groenten, maar bouwen we ook aan onze voedselgemeenschap. Dat doen we op allerlei verschillende manieren. Zo werken, oogsten en eten we samen en vieren we de seizoenen. We organiseren workshops, er is een voedselcollectief en we werken samen met andere boeren uit de omgeving. Zo worden we steeds sterker en hechter.
In het bouwen aan die gemeenschap is Kansrijk (gelukkig) niet alleen. Er zijn nog heel veel meer boeren en voedselgemeenschappen die zich inzetten voor gezond voedsel, binnen de grenzen van wat de planeet aan kan. In Nederland en daarbuiten. Samen met deze collega’s vormen we een beweging, die werkt aan het voedselsysteem van de toekomst. Zo zijn wij lid van Toekomstboeren, het CSA-netwerk en Caring Farmers, allerlei groepjes waarin we elkaar ontmoeten en ons organiseren.
Maar hoe bouw je precies aan een voedselgemeenschap en een groene boeren beweging? Wat zijn de uitgangspunten die ons verbinden? Hoe moet het voedselsysteem van de toekomst er dan uitzien? En hoe maken we daar op onze eigen tuinderij werk van? In het seizoen 2026 willen we wat dieper duiken in deze vragen. Dat doen we aan de hand van de 11 principes van agro-ecologie. Onze tuinders nemen je, aan de hand van korte schrijfsels, mee langs deze principes en vertellen je meer over hoe we ze deze toepassen bij Kansrijk. Samen verkennen we zo de basis van onze voedselgemeenschap.
Agro-ecologie en voedselsoevereiniteit
Een begrip dat centraal staat in het voedselsysteem van de toekomst, is voedselsoevereiniteit. Dit begrip kent een lange geschiedenis. In 2007 kwamen honderden organisaties van landwerkers, herders, vissers etc. samen in Mali, om een plan te maken over hoe ze voedselsoevereiniteit wereldwijd op de kaart wilde zetten. In hun gezamenlijke ‘Eerste Nyeleni-verklaring’, beschreven ze voedselsoevereiniteit als volgt:
Voedselsoevereiniteit is het recht van mensen en gemeenschappen op gezond en cultureel passend voedsel dat op ecologisch verantwoorde en duurzame wijze wordt geproduceerd, en hun recht om hun eigen voedsel- en landbouwsystemen te bepalen. Het plaatst degenen die voedsel produceren, verdelen en consumeren centraal in voedselsystemen en -beleid, in plaats van de eisen van markten en bedrijven. Het verdedigt de belangen en inclusie van de volgende generatie. Het biedt een strategie om het huidige handels- en voedselregime, gedomineerd door grote bedrijven, te weerstaan en te ontmantelen, en richtlijnen voor voedsel-, landbouw-, veeteelt- en visserij-systemen die worden bepaald door lokale producenten. Voedselsoevereiniteit geeft voorrang aan lokale en nationale economieën en markten en versterkt de door boeren aangestuurde landbouw, ambachtelijke visserij, door veehouders geleide begrazing en voedselproductie, -distributie en -consumptie op basis van ecologische, sociale en economische duurzaamheid.
Maar hoe komen we daar? In 2015 vond het tweede Nyeleni-forum plaats. Dat is waar het begrip ‘agro-ecologie’ om de hoek komt kijken. Agro-ecologie heeft geen strakke definitie, maar is een beweging van mensen die werken naar voedselsoevereiniteit, op basis van een aantal centrale principes. Deze principes geven ons houvast en richting. Of, zoals we op de website van de Nederlandse tak van het agro-ecologie netwerk kunnen lezen:
‘Agro-ecologie is een praktijk, beweging en wetenschap die het leven ondersteunt in plaats van vernietigt. Hoewel agroecologie er in elke context anders uitziet, is ze diep geworteld in stevige principes die overal gelden.’
Agro-ecologie op tuin Kansrijk
Met die principes willen we aan de slag. We willen ze verkennen, ontleden en vooral inzichtelijk maken aan de hand van wat we op onze eigen tuin allemaal doen. Het komende seizoen delen we om de zoveel tijd een bijdrage met je. Steeds schrijven een of meer Kansrijk-teamleden over een van de 11 agro-ecologie-principes. Je kunt er dan kort over lezen in de oogstmail, met een link naar een meer uitgebreide bijdrage op onze website.
En daarna? Dat weten we nog niet! Misschien een door-praat-bijeenkomst op de tuin? Een agro-ecologie leesclub voor Kansrijk-leden? Agro-ecologie-workshops of lezingen? Wat we ook gaan doen, we willen jullie, de leden van Kansrijk, hier heel graag bij betrekken. Maar eerst maar eens de 11 principes. Binnenkort vind je de eerste bijdrage in de oogstmail!
